الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
124
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
و از پيغمبر ص تقاضا كرد آياتى از قرآن را براى او بخواند و به او تعليم دهد ، و پيوسته سخن خود را تكرار مىكرد و آرام نمىگرفت ، زيرا دقيقا متوجه نبود كه پيامبر ص با چه كسانى مشغول صحبت است . او آن قدر كلام پيغمبر ص را قطع كرد كه حضرت ص ناراحت شد ، و آثار ناخشنودى در چهره مباركش نمايان گشت و در دل گفت : اين سران عرب پيش خود مىگويند پيروان محمد ص نابينايان و بردگانند ، و لذا رو از « عبد اللَّه » برگرداند ، و به سخنانش با آن گروه ادامه داد . در اين هنگام آيات فوق نازل شد ( و در اين باره پيامبر ص را مورد عتاب قرار داد ) رسول ص بعد از اين ماجرا « عبد اللَّه » را پيوسته گرامى مىداشت ، و هنگامى كه او را مىديد مىفرمود : مرحبا به من عاتبنى فيه ربى : « مرحبا به كسى كه پروردگارم به خاطر او مرا مورد عتاب قرار داد و سپس به او مىفرمود : « آيا حاجتى دارى آن را انجام دهم » ؟ و پيامبر ص دو بار او را در غزوات اسلامى در مدينه جانشين خويش قرار داد ( 1 ) . شان نزول دومى كه براى آيات فوق نقل شده اين است كه اين آيات درباره مردى از « بنى اميه » نازل شده كه نزد پيامبر نشسته بود ، در همان حال « عبد اللَّه بن ام مكتوم » وارد شد ، هنگامى كه چشمش به « عبد اللَّه » افتاد خود را جمع كرد ، مثل اينكه مىترسيد آلوده شود و قيافه درهم كشيده و صورت خود را برگردانيد ، خداوند در آيات فوق عمل او را نقل كرده ، و مورد ملامت و سرزنش قرار داده است ، اين شان نزول در حديثى از امام صادق ع نقل شده است ( 2 ) . محقق بزرگ شيعه مرحوم « سيد مرتضى » اين شان نزول را پذيرفته است .
--> ( 1 و 2 ) « مجمع البيان » جلد 10 صفحه 437 .